Pozytywna opinia KKOOŚ dot. światła w nowelizowanej ustawie ooś.
Konsultacje projektu zmian ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tzw. ustawy ooś), przygotowanego przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, mają charakter przełomowy w kontekście problematyki zanieczyszczenia sztucznym światłem. Po raz pierwszy od wielu lat postulat uwzględnienia emisji światła w procedurach ocen oddziaływania na środowisko został wprost wpisany do projektu ustawy i spotkał się z pozytywną opinią Krajowej Komisji do spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko, działającej jako agenda Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przy Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Projektowane zmiany przewidują wprowadzenie obowiązku analizy emisji światła w dokumentacji środowiskowej, zarówno na etapie karty informacyjnej przedsięwzięcia, jak i raportu o oddziaływaniu na środowisko. Oznacza to, że światło zostałoby formalnie uznane za jeden z rodzajów oddziaływań, które muszą być oceniane w toku procedur administracyjnych, obok hałasu, wibracji czy innych form emisji energii. W praktyce daje to organom administracji narzędzie do żądania rzetelnych analiz wpływu oświetlenia na ludzi, przyrodę i krajobraz, a także do nakładania warunków minimalizujących negatywne skutki nadmiernego lub niewłaściwie zaprojektowanego światła.
W opinii zespołu roboczego KKOOŚ podkreślono, że dotychczasowe brzmienie ustawy ooś nie wyróżniało żadnych konkretnych oddziaływań, co w praktyce prowadziło do marginalizowania problemu zanieczyszczenia światłem. Eksperci wskazali, że proponowana zmiana jest nie tylko zasadna, ale wręcz konieczna dla dostosowania prawa krajowego do standardów unijnych. Zwrócono uwagę, że załącznik IV dyrektywy EIA wprost wymienia światło jako jedną z form emisji podlegających analizie, a jego brak w polskiej ustawie stanowił lukę prawną. Tym samym pozytywna opinia KKOOŚ oznacza uznanie, że uwzględnienie światła w ustawie ooś nie jest rozszerzeniem wymogów ponad minimum unijne, lecz realizacją obowiązków już wynikających z prawa UE.
Kolejna komisja sejmowa, a zanieczyszczenie światłem.
W styczniu 2026 r. sejmowe podkomisje — podkomisja stała ds. zdrowia publicznego i podkomisja stała ds. budownictwa, gospodarki przestrzennej i poczty, działające w ramach Komisji zdrowia i Komisji infrastruktury — poświęciły swoje posiedzenia problemowi nadmiernego zanieczyszczenia sztucznym światłem i możliwościom jego uregulowania w polskim systemie prawnym. Debata wynikała z rosnącego zainteresowania negatywnym wpływem światła nocnego na zdrowie ludzi, funkcjonowanie środowiska przyrodniczego, bezpieczeństwo przestrzenne i jakość życia oraz z faktu, że obecne prawo nie zawiera kompleksowej definicji i zasad przeciwdziałania temu zjawisku.
Podczas posiedzeń, które odbyły się 21 i 23 stycznia, wysłuchano ekspertów z administracji publicznej, środowisk naukowych oraz organizacji pozarządowych. Ministerstwo Zdrowia podkreśliło, że nadmierna ekspozycja na sztuczne światło nocą zaburza rytm okołodobowy organizmu, zakłóca syntezę melatoniny i wiąże się z szeregiem problemów zdrowotnych, w tym zaburzeń snu i ryzykiem chorób przewlekłych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło, że dostrzega problem, jednak wskazało na trudności z wpisaniem zanieczyszczenia światłem jako kategorii oddziaływania w ustawie „Prawo ochrony środowiska” ze względu na wymagania dotyczące udokumentowania szkodliwości i określenia bezpiecznych poziomów ekspozycji.
W obradach uczestniczyli przedstawiciele organizacji społecznych, w tym naukowcy i eksperci zajmujący się ochroną środowiska, zdrowiem publicznym, planowaniem przestrzennym oraz problematyką światła nocnego, jak również przedstawicielstwo Rzecznika Praw Obywatelskich. Eksperci przywoływali przykłady rozwiązań z innych krajów europejskich, które wprowadziły normy dotyczące ograniczeń emisji światła nocnego czy ochrony tzw. ciemnego nieba, oraz argumentowali za potrzebą wzmocnienia ram prawnych w Polsce.
W ramach tych obrad głos zabrało także Stowarzyszenie POLARIS-OPP prowadzące Program Ciemne Niebo - Polska od 2005 roku. W swoim stanowisku organizacja zaakcentowała, że problem nadmiernego sztucznego światła przestał dotyczyć wyłącznie astronomii czy estetyki krajobrazu nocnego i stał się istotnym zagadnieniem zdrowia publicznego. Wskazano, że sztuczne światło jest formą zanieczyszczenia, którą można kontrolować poprzez właściwe projektowanie i eksploatację oświetlenia zewnętrznego — redukując kierunkowość, natężenie i czas świecenia lamp bez pogarszania bezpieczeństwa, a często przy jego poprawie dzięki ograniczeniu olśnienia i nadmiernych kontrastów. Jako przykład udanych praktyk podkreślono doświadczenia z Sopotni Wielkiej, która uzyskała tytuł International Dark Sky Community i wdrożyła racjonalną politykę oświetleniową w praktyce — co dowodzi, że kompromis między funkcjonalnym oświetleniem a ochroną środowiska i zdrowia jest możliwy do osiągnięcia.
Debata sejmowa o zanieczyszczeniu światłem — jak wynika z przedstawionych stanowisk — stanowi istotny krok ku uświadomieniu tego problemu na szczeblu ustawodawczym i może zapoczątkować prace nad odpowiednimi regulacjami, które łączą ochronę środowiska, zdrowia publicznego i racjonalne wykorzystanie światła w przestrzeni publicznej. Czy tak się jednak stanie - zobaczymy.
Zobacz treści drugiego stanowiska Stowarzyszenia POLARIS - OPP:
Posiedzenie podkomisji zdrowia publicznego o zanieczyszczeniu światłem. Stanowisko Stowarzyszenia POLARIS-OPP: potrzebne pilne przepisy.
21 stycznia 2026 roku o godz. 17.30 w sali nr 412 (bud. U) w gmachu Sejmu RP przy ul. Wiejskiej 1 w Warszawie odbędzie się posiedzenie Podkomisji stałej do spraw zdrowia publicznego Komisji Zdrowia. W porządku obrad znalazł się m.in. kluczowy dla nas punkt - informacja na temat wpływu zanieczyszczenia światłem i drgań na stan zdrowia publicznego oraz sposobów zapobiegania negatywnym skutkom tego zjawiska. Zagadnienia mają zostać przedstawione przez Ministra Zdrowia oraz Ministra Klimatu i Środowiska. W związku z posiedzeniem Stowarzyszenie POLARIS-OPP przekazało oficjalne stanowisko, w którym apeluje o pilne uregulowanie w Polsce zanieczyszczenia sztucznym światłem w porze nocnej (ALAN – Artificial Light At Night), wskazując, że brak norm dla oświetlenia zewnętrznego staje się realnym ryzykiem zdrowotnym, środowiskowym i społecznym oraz generuje nieuzasadnione koszty energii. Nasza organizacja podkreśla, że problem przestał dotyczyć wyłącznie astronomii czy estetyki przestrzeni, a coraz wyraźniej powinien być traktowany jako zagadnienie zdrowia publicznego. Przywołujemy w swoim dokumencie wyniki badań prezentowanych na forum American Heart Association oraz wnioski z analiz prowadzonych przez polskich lekarzy, a także dane dotyczące wzrostu skali emisji światła w Polsce wskazywane w raporcie Light Pollution Think Tank. Stowarzyszenie POLARIS-OPP w swoim stanowisku zaznacza jednocześnie, że światło jest zanieczyszczeniem w pełni sterowalnym, a skuteczne działania można wdrożyć szybko poprzez zmianę parametrów, kierunkowości, natężenia i czasu świecenia, bez pogarszania bezpieczeństwa, a często nawet z jego poprawą dzięki ograniczaniu olśnienia i nadmiernych kontrastów - czego dowodem jest efekt uzyskany w Sopotni Wielkiej, która w 2023 roku otrzymała tytuł International Dark-Sky Community. Jako pierwsza miejscowość w Polsce posiadająca racjonalną politykę oświetleniową wdrożoną w praktyce, ukazuje, że możliwy jest w tym przypadku kompromis, ale w polskim prawie nadal brakuje zapisów o redukcji zanieczyszczenia sztucznym światłem, które to można odnaleźć w coraz większej ilości krajów Europy. W ramach posiedzenia sejmowej podkomisji do udziału zostali zaproszeni przedstawiciele III sektora, naukowcy, eksperci i przedstawiciele jednostek związanych z problematyką ALAN. O efektach i podsumowaniu informacji będziemy pisali na naszych social mediach Programu Ciemne Niebo.
Zobacz pełną treści stanowiska Stowarzyszenia POLARIS - OPP:
XIII Festiwal Ciemnego Nieba - zaproszenie.
XIII Festiwal Ciemnego Nieba zagości w tym roku aż w trzech miejscowościach - Sopotni Wielkiej, Mrozach i Ostrowiku. Po raz pierwszy w historii tych zjazdów w programie przewidziane zostały wydarzenia zamiejscowe, związane ze zwiedzaniem obserwatorium UW na obszarze ochrony ciemnego nieba CN-007, ale i także odbywającego się tuż obok pikniku "Lata z Radiem i Telewizją Polską" w gminie Mrozy, gdzie swoją wystawę o nazwie Discovery Space Station z elementami dot. ochrony ciemnego nieba, zaprezentuje Stowarzyszenie POLARIS-OPP. Trzynasty FCN to także trzy noce wydarzeń, wśród których nie zabraknie akcentów muzycznych pod gołym niebem i obserwacji Perseidów oraz innych obiektów z terenu International Dark-Sky Community w Sopotni Wielkiej. Szczegóły dostępne są w aktualizowanym na bieżąco harmonogramem...
Ciemność, która chroni... - zaproszenie do Gminy Celestynów.
Obserwatorium Astronomiczne UW – Stacja Obserwacyjna w Ostrowiku organizuje warsztaty zatytułowane „Ciemność, która chroni - jak sztuczne światło wpływa na przyrodę i człowieka?”, poświęcone wpływowi sztucznego światła na środowisko naturalne i zdrowie człowieka. Wydarzenie skierowane jest do przedstawicieli samorządów, instytucji państwowych, mieszkańców oraz organizacji pozarządowych i ma na celu zwiększenie świadomości na temat zanieczyszczenia świetlnego. Wśród zaproszonych gości i ekspertów będą przedstawiciele wielu uczelni wyższych, samorządowcy, eksperci z Light Pollution Think Tank czy działacze Programu Ciemne Niebo - Polska. Warsztaty mają na celu omówienie problemów, z jakimi zmaga się m.in. astronomia obserwacyjna, ale i nie tylko, gdyż prowadzący przedstawią szereg możliwych rozwiązań, takich jak odpowiednie planowanie oświetlenia miejskiego czy edukacja społeczeństwa w jaki sposób redukować zanieczyszczenie światłem. Więcej informacji na temat wydarzenia można znaleźć na stronie Zielonej Strony Uniwersytetu Warszawskiego.
Międzynarodowy Tydzień Ciemnego Nieba 2025.
21-28 kwietnia 2025r. to czas Międzynarodowego Tygodnia Ciemnego Nieba. To globalna inicjatywa mająca na celu zwiększenie świadomości na temat zanieczyszczenia światłem oraz ochrony naturalnej ciemności nocnego nieba. Wydarzenie to zachęca do działań takich jak ocena oświetlenia wokół domu, udział w wydarzeniach i pokazach otwartych czy samodzielne organizowanie lokalnych wydarzeń edukacyjnych. Ciemne niebo jest istotne dla zdrowia ludzi, funkcjonowania ekosystemów oraz możliwości obserwacji astronomicznych. Międzynarodowy Tydzień Ciemnego Nieba to okazja, by wspólnie działać na rzecz zachowania nocnego nieba dla przyszłych pokoleń i dlatego też również w Polsce podejmujemy jak zwykle inicjatywę w ramach Programu Ciemne Niebo Stowarzyszenia POLARIS-OPP we współpracy z Light Pollution Think Tank. Wiele organizacji i podmiotów będzie zachęcało do świętowania tego tygodnia i zapraszało do wspólnych wydarzeń. My zebraliśmy kilka inicjatyw, o których wiemy, prezentując codzienny program, w którym wezmą udział nasi przedstawiciele, działacze czy naukowcy związani z problematyką zanieczyszczenia sztucznym światłem. Jeśli podejmują Państwo również działania w swojej miejscowości - zachęcam do podzielenia się z nami tym wydarzeniem, co umieścimy na niniejszej stronie jak i naszych social mediach. Oto przegląd niektórych z nich:
Strona 1 z 22