wesprzyjnas logoProgram Ciemne Niebo - Polska (Dark Sky Poland), jest inicjatywą niekomercyjną, wywodzącą się z sektora pozarządowego (NGO), której administratorem jest Stowarzyszenie POLARIS - OPP nie prowadzące działalności gospodarczej. Jak każdy program społeczny wymaga więc wsparcia zewnętrznego zarówno ze strony podmiotów oraz osób prawnych jak i indywidualnych, na wzór International Dark-Sky Association. Program Ciemne Niebo od samego początku prowadzony jest przez wolontariuszy i finansowany z takich źródeł jak projekty unijne i krajowe, darowizny od osób fizycznych, wpłaty 1%, bardzo niewielkie środki samorządowe oraz sporadyczne wpływy z działalności statutowej, odpłatnej OPP administratora akcji. Dlatego też bardzo istotna jest każda wpłata od darczyńców, o którą gorąco apelujemy do wszystkich czytelników serwisu www.ciemneniebo.pl

Widzisz niebezpieczeństwo związane ze sztucznym światłem?

Potężny halogen świeci ci w okno?

         Udało ci się przekonać burmistrza do ochrony ciemnego nieba?

     Masz pomysł jak działać skuteczniej?

A może chcesz dołączyć do redakcji serwisu ciemneniebo.pl?

inne logoOprócz rezerwatów, parków i obszarów ochrony ciemnego nieba, w Polsce mamy już do czynienia z nieco mniejszą, ale równie ważną ochroną naturalnej ciemności nocy - punkty oraz miejsca z redukcją zanieczyszczenia sztucznym światłem. Punktem może być niewielki teren zlokalizowany w danej miejscowości (sołectwie) lub gminie, gdzie np. ze względu na środowisko naturalne postanowiono trwale ograniczyć emisję sztucznego światła. Mogą za tym iść zarówno trwałe i jak czasowe rozwiązania, przy czym stanowisk takich nie numerujemy w ogólnym wykazie krajowym Programu Ciemne Niebo - Polska oraz nie nanosimy na mapę ochrony, ze względu na zbyt małe oddziaływanie. Dopiero kilka punktów może utworzyć miejsce ochrony ciemnego nieba, które otrzymuje numer wg. kolejności podjętych działań na liście krajowej. Miejscem takim jest np. część miejscowości Palowice w gminie Czerwionka-Leszczyny, gdzie w ramach projektu unijnego sfinansowano modernizację kilkunastu opraw ulicznych, wokół miejsca obserwacyjnego służącego do pokazów astronomicznych i aktywności w tym zakresie lokalnej grupy pasjonatów. 

obszary logoObszary ciemnego nieba, a dokładniej obszary ochrony naturalnej ciemności nocy – to miejsca, gdzie na wybranym terenie podjęto świadome kroki w kierunku redukcji zanieczyszczenia sztucznym światłem (np. poprzez wymianę opraw ulicznych, systematyczne wygaszanie z tytułu obserwacji astronomicznych itp.). Ciemność nie musi być w tych obszarach idealna, ale podjęte kroki służą poprawie jakości nieba nocą lub zatrzymały nieracjonalną politykę oświetleniową. Można to przyrównać do tzw. społeczności działających na rzecz ochrony ciemnego nieba, związanych terytorialnie, często obejmujących zaludnione tereny wiejskie lub podmiejskie (za przykładem Sopotni Wielkiej), a nawet osiedla miast, gdzie podjęto świadome działania służące zmniejszeniu zanieczyszczenia sztucznym światłem. Obszar ochrony ciemnego nieba – jak sama nazwa wskazuje, jest wyznaczony na nieco większym terenie niż punkt obserwacyjny i musi być utożsamiany z co najmniej  jedną miejscowością (sołectwem) lub gminą.   

parki logoParki ciemnego nieba to miejsca, gdzie jakość naturalnej ciemności nocy jest jeszcze bardzo dobra i warto wdrożyć porozumienia bądź działania w celu jej utrzymania. W takich miejscach najistotniejszym elementem jest oznakowanie i budowanie świadomości społecznej o wyjątkowości tych terenów dla astronomii i nie tylko. Parki mogą być eksploatowane np. pod kątem astroturystyki, ale rozwój infrastruktury oświetleniowej powinien podlegać ścisłym zasadom zgodnym z ochroną ciemnego nieba (vide wytyczne na temat oświetlenia). Również prywatne instalacje powinny być zgodne z tymi normami. W Polsce jako pierwszy tego typu obszar powstał nieopodal Świeradowa-Zdroju, pn. Izerski Park Ciemnego Nieba. Realizowane są tam systematyczne warsztaty z zakresu astronomii obserwacyjnej i promowana jest astroturystyka zarówno przez inicjatorów Parku, jak i podmioty współpracujące. Powstają kolejne projekty tematyczne i odbywają się coroczne imprezy towarzyszące. 

rezerwaty logoWedług nomenklatury zagranicznej, rezerwatem ciemnego nieba nazywamy określony terytorialnie obszar, gdzie ciemne niebo jest najlepszej jakości i w celu jego zachowania tworzy się tzw. strefy buforowe, aby zupełnie zatrzymać ekspansję sztucznego światła. Zazwyczaj tereny takie powinny być niemieszkalne, ściśle połączone z rezerwatami przyrody, a oświetlenie wręcz znikome bądź żadne. To zapewniałoby zachowanie najbardziej naturalnych, nieskazitelnych warunków nocnych, gdzie wprowadzanie zewnętrznej infrastruktury oświetleniowej powinno być zakazane. Takie normy zgodne również z IDA mogłyby spełniać niektóre tereny powołanego niedawno Parku Gwiezdnego Nieba Bieszczady, gdzie możemy jeszcze doświadczyć „prawdziwej nocy”.

inne przyciskWśród bardzo wielu rodzajów oświetlenia wprowadzanego przez człowieka do środowiska naturalnego, można także wskazać przykłady nie wpisujące się do żadnej z wymienionych kategorii. Mają one bardzo marginalny wpływ na zjawisko zanieczyszczenia nocnego nieba sztucznym światłem, ale w sytuacji gdy bierzemy po uwagę np. parki czy rezerwaty ciemnego nieba w Polsce, dobrze będzie zwrócić uwagę na prawidłowe rozwiązania chroniące przed ucieczką światła ponad horyzont.

 

linia pion1Zanieczyszczenie sztucznym światłem nocnego nieba jak i okolicy, może również pochodzić od urządzeń ostrzegawczych oraz sygnalizacyjnych.

 

ostrzegawcze przyciskNajlepszym tego przykładem jest migające światło koloru żółtego na samochodach specjalnych posiadające "bańkowy" kształt rozpraszający światło także do góry, albo też znacznie przewymiarowane światła sygnalizacyjne na skrzyżowaniach posiadające nieosłonięte reflektory od góry. Te drugie są przykładem jednokierunkowego myślenia projektantów, którzy biorą jedynie pod uwagę fakt, że światła regulujące ruch na skrzyżowaniach czy przejściach dla pieszych, muszą być widoczne z jak największej odległości, czyli stosują zasadę: "czym jaśniej, tym lepiej".

sportowe przyciskNa pierwszym miejscu pod względem generowania zanieczyszczenia sztucznym światłem plasują się stadiony i boiska piłkarskie, których w ostatnich latach liczba gwałtownie wzrosła na terenie naszego kraju. Wzrost ten dotyczy jednak obiektów nowoczesnych także pod względem oświetlenia zewnętrznego, bo pomimo faktu iż wcześniej również istniała głównie duża liczba boisk gminnych i powiatowych, mało które posiadały reflektory umożliwiające grę po zmierzchu. Zmiana nastąpiła od roku 2008, kiedy to ruszył program rządowo-samorządowy pt. "Orlik 2012", mając na celu wybudowanie w każdej gminie tego typu obiektu sportowego.

 

linia pion1Tylko w 2008 roku powstało aż 300 boisk typu "Orlik", ale niestety znaczna większość z nich wyposażona została w oświetlenie niezgodne z ochroną ciemnego nieba...

JJ Social Slider