przydomowe przyciskKażdy z nas spotkał się prawdopodobnie z takim przypadkiem: nasz sąsiad zamontował na swojej posesji nowe oświetlenie. Niestety jest nieosłonięte i emituje niekontrolowany strumień rażącego światła. Prowadzi to do zanieczyszczenia świetlnego wpływającego na jakość nocnej obserwacji nieba, a także nadmiernego zużycia energii. Nowe urządzenie oświetla nasze podwórko, dom, dotychczasowe miejsce obserwacji, a może nawet sypialnię, zaburzając nasz sen. Sąsiedzi twierdzą, że nowy nabytek pozwala im na większe bezpieczeństwo i swobodę poruszania się po nocy. Co w tej sytuacji możemy zrobić? Są dwie drogi – albo przenieść stanowisko obserwacji w ciemniejsze miejsce (i sypialnię w inną część domu), albo podjąć próbę przeciwdziałania zanieczyszczeniu sztucznym światłem.

architektoniczne przyciskNajbardziej zauważalnym zanieczyszczeniem sztucznym światłem jest iluminacja budynków i budowli. Aż 50% zgłaszanych skarg i próśb o interwencję w Programie Ciemne Niebo w Polsce, dotyczy właśnie uciążliwego światła na lub przy budynkach (dane z lat 2012-2013). Najczęstszymi problemami są urządzenia montowane na ścianach lub ziemi, mające oświetlać docelowo nie samą nieruchomość, ale znajdujące się na niej reklamy i bilboardy, a dopiero w drugiej kolejności sama iluminacja fasad. Również bardzo dużym problemem są obiekty sakralne, które w praktycznie każdej, nawet najmniejszej miejscowości z Polsce posiadają oświetlenie halogenem emitującym nieograniczony strumień światła z dołu do góry.

 linia pion1Podstawową zasadą prawidłowego oświetlania obiektów architektonicznych jest montaż urządzeń emitujących promienie z góry w dół, lub posiadających osłony ograniczające ucieczkę światła na boki i w niebo.

oswietlajtak logoPrawidłowe oświetlenie nie emitujące zanieczyszczenia sztucznym światłem praktycznie nie istnieje. Każde urządzenie wytwarzające je wprowadza do otoczenia mniejsze lub większe zakłócenie naturalnej ciemności i nawet miejsce, gdzie będzie zastosowane najlepsze oświetlenie, będzie gorsze od środowiska, w którym panuje czarna noc z blaskiem gwiazd czy Księżyca. Toteż jeśli stoimy przed wyborem czy montować zewnętrzne oświetlenie czy też nie i mamy ten wybór - zdecydujemy się na tą drugą opcję jeśli jest to możliwe i ochrońmy naturalność nocy. Niestety w większości przypadków obecny rozwój cywilizacyjny jednoznacznie utożsamiany jest ze światłem, a więc nauczmy się jak nim świadomie zarządzać, aby ograniczyć jego negatywny wpływ. Podobnie bowiem jak korzystamy z samochodów staramy się unikać wypadków, spożywając żywność wybieramy coraz częściej tą najzdrowszą, czy też ogrzewając nasze mieszkania i domy stosujemy ekologiczny opał nie paląc przynajmniej plastiku w piecach, tak i powinniśmy montować tylko takie lampy, które maksymalnie ograniczają zbędne zanieczyszczenie sztucznym światłem.

estetyka logoWidok gwiaździstego nieba, będący w rzeczywistości panoramą otaczającego nas Wszechświata, miał zawsze olbrzymi wpływ na ludzką wyobraźnię, a tym samym kulturę, sztukę, filozofię, religię, literaturę, naukę itd. W wielu państwach tereny wiejskie i krajobrazy naturalne nadal wyglądają cudownie. A przynajmniej w ciągu dnia. W nocy ten śliczny, romantyczny krajobraz zmienia się w morze błyszczących lamp, a zanieczyszczenie światłem zaczyna przypominać to w mieście. Ludzie nie robią tego z premedytacją, ale z powodu ignorancji i braku świadomości o potęgującym się problemie.

 

zdrowie logoŚwiatło jest elementem, który jest niezwykle ważny w życiu człowieka. Pozwala mu widzieć, a zmysłem wzroku odbierane jest ponad 80% bodźców z otoczenia. Brak światła lub jego niewystarczająca ilość może doprowadzić do depresji, co jest zjawiskiem szeroko znanym w okresie zimowym. Melatonina jest zasadniczo ważnym hormonem i przeciwutleniaczem, który zapobiega depresji. Pojawiają się pytania, czy nieprawidłowa gospodarka światłem może wpływać na stan zdrowia człowieka? Czy jest powodem do dodatkowych kosztów na leczenie? Jednak to nie wszystko, a kolejne badania rzucają nowe światło na problem.

Bezpieczeństwo na drodze.

bezpieczenstwo logoNiegdyś do przemieszczania się po zmroku ludzie korzystali wyłącznie ze światła Księżyca lub gwiazd, a przy zaprzęgach korzystano z pochodni lub lamp naftowych. Wraz z rozwojem technologii do powszechnego użytku weszły latarki i odblaski, a każdy pojazd wyposażony został w światła, pozwalające poruszać się w coraz to lepszych warunkach oświetlenia sztucznego. Dziś samochody używają przeróżnych typów źródeł światła, począwszy od żarówek w starszych typach aut, przez ledowe stosowane tak powszechnie do jazdy dziennej, aż po najnowsze rozwiązania wykorzystujące światła laserowe. W porze niedostatecznej widoczności używamy jednak tylko dwóch rodzajów oświetlenia drogi w samochodach – świateł mijania w typowym ruchu oraz świateł drogowych (tzw. długie), w sytuacji gdy jesteśmy jedynymi użytkownikami drogi. Te drugie znacznie poprawiają widoczność i dają zwiększony czas na reakcję kierowcy, gdyż z większej odległości zobaczy przeszkodę wyłaniającą się z ciemności. Niestety gdy pojawiają się inni użytkownicy drogi, zmuszeni jesteśmy do zmiany świateł na „krótkie”, a co więcej, nadjeżdżające z naprzeciwka inne pojazdy wpływają również na zmianę stanu adaptacji naszych oczu.

      ekonomia logoSztuczne światło to energia, która musi być wyprodukowana do jego wytworzenia. Mniejsza ilość ucieczki sztucznego światła, to zarazem mniejsze straty energii elektrycznej, która może być rozsądniej wykorzystana w innych miejscach. Oszczędzanie energii ma więc sens z ekonomicznego i politycznego punktu widzenia. Grupa środowiskowa International Dark-Sky Association w stanie Arizona, szacuje, że jedna trzecia wszystkich świateł w Stanach Zjednoczonych jest marnowana. Roczny koszt wynosi około 30 mln beczek ropy naftowej oraz 8,2 mln ton węgla - czyli 2 mld dolarów.

ekologia logoEkolodzy na całym świecie od dawna badają ważną rolę światła w regulowaniu współzależności między gatunkami. Zakres i intensywność sztucznego nocnego światła wzrosły tak mocno w poprzednim wieku, iż wpłynęły w znaczący sposób na biologię i ekologię gatunków w dzikiej naturze. Należy rozróżnić „astronomiczne zanieczyszczenie światłem”, które przesłania widok nocnego nieba, od „ekologicznego zanieczyszczenie światłem”, które zmienia reżim światła naturalnego w ziemskich i wodnych ekosystemach. Obecnie dobrze znane są przykłady katastrofalnych konsekwencji wynikających ze światła dla danych grup taksonomicznych, jak np. śmierć migrujących ptaków wokół mocno oświetlonych konstrukcji. Mniej wyraźny wpływ sztucznego nocnego światła na zachowanie i ekologię gatunków stanowi nowy cel badań ekologicznych i wywiera nacisk na potrzebę ochrony istniejącego stanu.

astronomia logoW dzisiejszych czasach astronomia obserwacyjna zmaga się z problemem znanym na całym świecie pod pojęciem „light pollution”, czyli zjawiska rozświetlenia ciemnego nieba, występującego głównie w dużych aglomeracjach miejskich. To właśnie astronomowie zwrócili uwagę jako pierwsi, na zjawisko utraty naturalnej ciemności nocy, a co za tym idzie - negatywnych skutków używania światła. Z drugiej jednak strony nie sposób wyobrazić sobie dziś życia bez sztucznego oświetlenia, jednak znaczna większość ulicznych opraw, bilbordy, iluminacje budynków, ekrany LED itp., wypromieniowują w niebo olbrzymie ilości światła, które rozpraszając się w atmosferze powodują efekt „świecenia nieba”. Skutkiem tego zjawiska jest postępująca w szybkim tempie utrata możliwości obserwacji obiektów astronomicznych typu mgławice, galaktyki, gromady gwiazd, czy nawet meteory lub słabsze gwiazdy, których światło ginie w blasku sztucznie rozświetlonego nieba. Z tego powodu obserwatoria astronomiczne z reguły lokowane są zwykle z dala od wielkich miast, na szczytach górskich, możliwie najdalej od silnych źródeł światła. Coraz częściej zdarza się, że grupy młodzieży szkolnej po przyjeździe z dużych miast na wieś, zastanawiają się czym jest ta "dziwna chmura" na niebie widząc po raz pierwszy w życiu naszą galaktykę, czyli Drogę Mleczną…

 

JJ Social Slider