Konsultacje projektu zmian ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tzw. ustawy ooś), przygotowanego przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, mają charakter przełomowy w kontekście problematyki zanieczyszczenia sztucznym światłem. Po raz pierwszy od wielu lat postulat uwzględnienia emisji światła w procedurach ocen oddziaływania na środowisko został wprost wpisany do projektu ustawy i spotkał się z pozytywną opinią Krajowej Komisji do spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko, działającej jako agenda Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przy Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Projektowane zmiany przewidują wprowadzenie obowiązku analizy emisji światła w dokumentacji środowiskowej, zarówno na etapie karty informacyjnej przedsięwzięcia, jak i raportu o oddziaływaniu na środowisko. Oznacza to, że światło zostałoby formalnie uznane za jeden z rodzajów oddziaływań, które muszą być oceniane w toku procedur administracyjnych, obok hałasu, wibracji czy innych form emisji energii. W praktyce daje to organom administracji narzędzie do żądania rzetelnych analiz wpływu oświetlenia na ludzi, przyrodę i krajobraz, a także do nakładania warunków minimalizujących negatywne skutki nadmiernego lub niewłaściwie zaprojektowanego światła.
W opinii zespołu roboczego KKOOŚ podkreślono, że dotychczasowe brzmienie ustawy ooś nie wyróżniało żadnych konkretnych oddziaływań, co w praktyce prowadziło do marginalizowania problemu zanieczyszczenia światłem. Eksperci wskazali, że proponowana zmiana jest nie tylko zasadna, ale wręcz konieczna dla dostosowania prawa krajowego do standardów unijnych. Zwrócono uwagę, że załącznik IV dyrektywy EIA wprost wymienia światło jako jedną z form emisji podlegających analizie, a jego brak w polskiej ustawie stanowił lukę prawną. Tym samym pozytywna opinia KKOOŚ oznacza uznanie, że uwzględnienie światła w ustawie ooś nie jest rozszerzeniem wymogów ponad minimum unijne, lecz realizacją obowiązków już wynikających z prawa UE.
Jednocześnie eksperci KKOOŚ zaproponowali doprecyzowanie zapisów ustawowych tak, aby wskazanie światła nie prowadziło do zawężenia katalogu analizowanych oddziaływań. W opinii zalecono, by światło było wymienione jako jeden z przykładów emisji energii, przy jednoczesnym zachowaniu otwartego charakteru katalogu, obejmującego również inne możliwe oddziaływania, takie jak promieniowanie, ciepło czy pole elektromagnetyczne. Taka konstrukcja przepisu ma zabezpieczać kompleksowość ocen oddziaływania na środowisko i zapobiegać formalistycznemu pomijaniu istotnych czynników.
Pozytywne stanowisko KKOOŚ zostało przyjęte w wyniku głosowania zespołu roboczego, który obradował 29 stycznia 2026 r. w formule zdalnej. Za wprowadzeniem zmian dotyczących światła w dokumentacji środowiskowej opowiedzieli się jednogłośnie wszyscy obecni członkowie zespołu, co wyraźnie pokazuje skalę konsensusu w środowisku eksperckim.
Zespół roboczy KKOOŚ został powołany uchwałą Prezydium Komisji w styczniu 2026 r. i składał się z przedstawicieli różnych dziedzin nauki i praktyki, w tym biologii, ochrony przyrody, inżynierii środowiska, prawa oraz administracji publicznej. W jego skład weszli m.in. dr hab. Przemysław Chylarecki, dr inż. Andrzej Kepel, dr inż. Piotr Manczarski jako przewodniczący zespołu, prof. Jacek Krystek z Politechniki Łódzkiej, prof. Roman Wójcik z SGGW, prof. Bartosz Rakoczy, prof. Wiesław Dembek oraz przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i praktycy zajmujący się ocenami oddziaływania na środowisko. W gronie tym od 2025 roku znajduje się także Piotr Nawalkowski - koordynator główny Programu Ciemne Niebo - Polska, Prezes Stowarzyszenia POLARIS-OPP, a także współzałożyciel Light Pollution Think Tank.
Tak szeroki i interdyscyplinarny skład zespołu wzmacnia wagę przyjętej opinii i nadaje jej charakter merytorycznego punktu odniesienia dla dalszych prac legislacyjnych.
Uwzględnienie światła w projektowanych zmianach ustawy ooś należy postrzegać jako efekt wieloletnich starań środowisk naukowych i społecznych, które od dawna wskazywały na brak adekwatnych narzędzi prawnych do przeciwdziałania zanieczyszczeniu światłem. Fakt, że propozycja ta pojawiła się w projekcie przygotowanym przez KPRM i uzyskała pozytywną opinię KKOOŚ, stanowi istotny sygnał zmiany podejścia państwa do tego zagadnienia i może otworzyć drogę do realnego uwzględniania jakości nocnego środowiska w procesach inwestycyjnych i planistycznych.
Zobacz oryginały dokumentów KKOOŚ na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska: https://www.gov.pl/web/gdos/rozpatrywane-sprawy