W styczniu 2026 r. sejmowe podkomisje — podkomisja stała ds. zdrowia publicznego i podkomisja stała ds. budownictwa, gospodarki przestrzennej i poczty, działające w ramach Komisji zdrowia i Komisji infrastruktury — poświęciły swoje posiedzenia problemowi nadmiernego zanieczyszczenia sztucznym światłem i możliwościom jego uregulowania w polskim systemie prawnym. Debata wynikała z rosnącego zainteresowania negatywnym wpływem światła nocnego na zdrowie ludzi, funkcjonowanie środowiska przyrodniczego, bezpieczeństwo przestrzenne i jakość życia oraz z faktu, że obecne prawo nie zawiera kompleksowej definicji i zasad przeciwdziałania temu zjawisku. 

Podczas posiedzeń, które odbyły się 21 i 23 stycznia, wysłuchano ekspertów z administracji publicznej, środowisk naukowych oraz organizacji pozarządowych. Ministerstwo Zdrowia podkreśliło, że nadmierna ekspozycja na sztuczne światło nocą zaburza rytm okołodobowy organizmu, zakłóca syntezę melatoniny i wiąże się z szeregiem problemów zdrowotnych, w tym zaburzeń snu i ryzykiem chorób przewlekłych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło, że dostrzega problem, jednak wskazało na trudności z wpisaniem zanieczyszczenia światłem jako kategorii oddziaływania w ustawie „Prawo ochrony środowiska” ze względu na wymagania dotyczące udokumentowania szkodliwości i określenia bezpiecznych poziomów ekspozycji.

W obradach uczestniczyli przedstawiciele organizacji społecznych, w tym naukowcy i eksperci zajmujący się ochroną środowiska, zdrowiem publicznym, planowaniem przestrzennym oraz problematyką światła nocnego, jak również przedstawicielstwo Rzecznika Praw Obywatelskich. Eksperci przywoływali przykłady rozwiązań z innych krajów europejskich, które wprowadziły normy dotyczące ograniczeń emisji światła nocnego czy ochrony tzw. ciemnego nieba, oraz argumentowali za potrzebą wzmocnienia ram prawnych w Polsce.

W ramach tych obrad głos zabrało także Stowarzyszenie POLARIS-OPP prowadzące Program Ciemne Niebo - Polska od 2005 roku. W swoim stanowisku organizacja zaakcentowała, że problem nadmiernego sztucznego światła przestał dotyczyć wyłącznie astronomii czy estetyki krajobrazu nocnego i stał się istotnym zagadnieniem zdrowia publicznego. Wskazano, że sztuczne światło jest formą zanieczyszczenia, którą można kontrolować poprzez właściwe projektowanie i eksploatację oświetlenia zewnętrznego — redukując kierunkowość, natężenie i czas świecenia lamp bez pogarszania bezpieczeństwa, a często przy jego poprawie dzięki ograniczeniu olśnienia i nadmiernych kontrastów. Jako przykład udanych praktyk podkreślono doświadczenia z Sopotni Wielkiej, która uzyskała tytuł International Dark Sky Community i wdrożyła racjonalną politykę oświetleniową w praktyce — co dowodzi, że kompromis między funkcjonalnym oświetleniem a ochroną środowiska i zdrowia jest możliwy do osiągnięcia.

Debata sejmowa o zanieczyszczeniu światłem — jak wynika z przedstawionych stanowisk — stanowi istotny krok ku uświadomieniu tego problemu na szczeblu ustawodawczym i może zapoczątkować prace nad odpowiednimi regulacjami, które łączą ochronę środowiska, zdrowia publicznego i racjonalne wykorzystanie światła w przestrzeni publicznej. Czy tak się jednak stanie - zobaczymy. 

Zobacz treści drugiego stanowiska Stowarzyszenia POLARIS - OPP: 

Właściwa ochrona ciemnego nieba przed zanieczyszczeniem sztucznym światłem pozwala na podziwianie piękna otaczającego nas kosmosu. Zapewne wielu czytelników niejednokrotnie zastanawiało się co to za jasny obiekt widoczny jest w pobliżu Księżyca lub kiedy można zaobserwować wybraną planetę. Warto więc wiedzieć co i kiedy możemy zobaczyć.

Na niniejszej podstronie, publikujemy całoroczny spis wybranych, ciekawszych zjawisk astronomicznych obserwowalnych z terenu Polski (godziny dla Sopotni Wielkiej jako pierwszego w Polsce obszaru ochrony ciemnego nieba), oczywiście nie tylko na ciemnym niebie, ale możliwość ich podziwiania z dala od miast i źródeł sztucznego światła z pewnością nada im osobliwego uroku.

Wyjątek stanowią pozycje w tabeli, które z uwagi na wyjątkowość zjawiska polecamy do obserwacji także na dziennym niebie. Wszak światło naturalne jest równie piękne co ciemne niebo... 

Sprawdź wykaz miejsc ochrony ciemnego nieba w Polsce >>> Obszary CN-000.

Skontaktuj się z ich koordynatorami, bo być może organizowane są publiczne pokazy astronomiczne w wybranym terminie lub inne wydarzenia.

I kwartał 2026 roku

Opracowanie: Program Ciemne Niebo – Polska. Stowarzyszenie POLARIS-OPP.

21 stycznia 2026 roku o godz. 17.30 w sali nr 412 (bud. U) w gmachu Sejmu RP przy ul. Wiejskiej 1 w Warszawie odbędzie się posiedzenie Podkomisji stałej do spraw zdrowia publicznego Komisji Zdrowia. W porządku obrad znalazł się m.in. kluczowy dla nas punkt - informacja na temat wpływu zanieczyszczenia światłem i drgań na stan zdrowia publicznego oraz sposobów zapobiegania negatywnym skutkom tego zjawiska. Zagadnienia mają zostać przedstawione przez Ministra Zdrowia oraz Ministra Klimatu i Środowiska. W związku z posiedzeniem Stowarzyszenie POLARIS-OPP przekazało oficjalne stanowisko, w którym apeluje o pilne uregulowanie w Polsce zanieczyszczenia sztucznym światłem w porze nocnej (ALAN – Artificial Light At Night), wskazując, że brak norm dla oświetlenia zewnętrznego staje się realnym ryzykiem zdrowotnym, środowiskowym i społecznym oraz generuje nieuzasadnione koszty energii. Nasza organizacja podkreśla, że problem przestał dotyczyć wyłącznie astronomii czy estetyki przestrzeni, a coraz wyraźniej powinien być traktowany jako zagadnienie zdrowia publicznego. Przywołujemy w swoim dokumencie wyniki badań prezentowanych na forum American Heart Association oraz wnioski z analiz prowadzonych przez polskich lekarzy, a także dane dotyczące wzrostu skali emisji światła w Polsce wskazywane w raporcie Light Pollution Think Tank. Stowarzyszenie POLARIS-OPP w swoim stanowisku zaznacza jednocześnie, że światło jest zanieczyszczeniem w pełni sterowalnym, a skuteczne działania można wdrożyć szybko poprzez zmianę parametrów, kierunkowości, natężenia i czasu świecenia, bez pogarszania bezpieczeństwa, a często nawet z jego poprawą dzięki ograniczaniu olśnienia i nadmiernych kontrastów - czego dowodem jest efekt uzyskany w Sopotni Wielkiej, która w 2023 roku otrzymała tytuł International Dark-Sky Community. Jako pierwsza miejscowość w Polsce posiadająca racjonalną politykę oświetleniową wdrożoną w praktyce, ukazuje, że możliwy jest w tym przypadku kompromis, ale w polskim prawie nadal brakuje zapisów o redukcji zanieczyszczenia sztucznym światłem, które to można odnaleźć w coraz większej ilości krajów Europy. W ramach posiedzenia sejmowej podkomisji do udziału zostali zaproszeni przedstawiciele III sektora, naukowcy, eksperci i przedstawiciele jednostek związanych z problematyką ALAN. O efektach i podsumowaniu informacji będziemy pisali na naszych social mediach Programu Ciemne Niebo. 

Zobacz pełną treści stanowiska Stowarzyszenia POLARIS - OPP: 

XIII Festiwal Ciemnego Nieba zagości w tym roku aż w trzech miejscowościach - Sopotni Wielkiej, Mrozach i Ostrowiku. Po raz pierwszy w historii tych zjazdów w programie przewidziane zostały wydarzenia zamiejscowe, związane ze zwiedzaniem obserwatorium UW na obszarze ochrony ciemnego nieba CN-007, ale i także odbywającego się tuż obok pikniku "Lata z Radiem i Telewizją Polską" w gminie Mrozy, gdzie swoją wystawę o nazwie Discovery Space Station z elementami dot. ochrony ciemnego nieba, zaprezentuje Stowarzyszenie POLARIS-OPP. Trzynasty FCN to także trzy noce wydarzeń, wśród których nie zabraknie akcentów muzycznych pod gołym niebem i obserwacji Perseidów oraz innych obiektów z terenu International Dark-Sky Community w Sopotni Wielkiej. Szczegóły dostępne są w aktualizowanym na bieżąco harmonogramem...

Więcej…